Op vrijdag 27 februari 2026 organiseert de Alkmaarse Weer- en Sterrenkunde Vereniging Metius weer een boeiende lezing. Die avond wordt er een voordracht gehouden door Edwin Mathlener met de titel:
Betelgeuze, de meest nabije rode superreus
Zoals gebruikelijk is deze bijeenkomst van 20.00 tot 22.00 uur in Wijkcentrum “Thuis in Overdie”, Van Maerlantstraat 10, 1813 BH Alkmaar.
Toegang voor Metiusleden gratis, voor anderen Euro 7,-.
Zie ook onze website: www.metius.nl
De tijdelijke helderheidsafname van Betelgeuze werd mogelijk veroorzaakt door een donkere wolk.
Betelgeuze is één van die sterren die best veel mensen - ook niet amateurastronomen - weten te vinden aan de hemel: de heldere rode ster linksboven in het sterrenbeeld Orion, dat 's winters aan de zuidelijke hemel prijkt. De afstand tot deze ster bedraagt waarschijnlijk ongeveer 550 lichtjaar, dichterbij dan de ruim 600 lichtjaar die tot voor kort in de literatuur de ronde deed en dat maakt de ster ongeveer 25% kleiner dan we vroeger dachten. Maar het is daarmee nog steeds de meest nabije rode superreus.
Superreuzen kunnen als supernova ontploffen en sinds we dat weten, wordt er al gespeculeerd dat Betelgeuze dat 'elk moment' zou kunnen doen. Maar 'elk moment' op kosmische schaal kan morgen zijn, maar ook pas over 100.000 jaar. De spectaculaire afname in helderheid die we in de winter van 2019/20 zagen, voedde natuurlijk de discussie over een mogelijk op handen zijnde explosie, maar zijn helderheid is intussen weer normaal. Zou zo'n nabije supernova gevaarlijk kunnen zijn voor het leven op aarde? Dat blijkt gelukkig wel mee te vallen. Maar als het in onze tijd zou gebeuren, zouden drommen (amateur)astronomen waarschijnlijk een vreugdedansje maken: het zal een zeer spectaculair natuurverschijnsel zijn.
We kijken in deze lezing naar geboorte en leven van sterren veel zwaarder dan onze zon en hoe deze uiteindelijk als supernova aan hun eind komen.
Edwin Mathlener studeerde sterrenkunde in Utrecht van 1982 tot 1988. Naast zijn werk voor een grote wetenschappelijke uitgeverij is hij altijd actief geweest met het organiseren van sterrenkundige activiteiten en het populariseren van sterrenkunde, o.a. in Jongerenwerkgroep voor Sterrenkunde, Nederlandse Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde, Stichting 'De Koepel', Stichting Universum en Sonnenborgh - museum & sterrenwacht. Vanaf eind 2009 tot eind 2013 werkte hij volledig voor 'De Koepel' in Utrecht, totdat die organisatie haar activiteiten moest beëindigen. Hij maakte 25 jaar deel uit van de redactie van het sterrenkundemagazine Zenit, waarvan twee perioden als hoofdredacteur, en werkte mee aan de Sterrengids en Sterren & Planeten. Hij is vrijwilliger bij Sonnenborgh en geeft regelmatig cursuslessen en lezingen voor publiekssterrenwachten en verenigingen. Sinds 2022 is hij voorzitter van de Werkgroep Maan & Planeten. Na het einde van ‘De Koepel’, keerde hij terug naar eerdergenoemde uitgeverij als Product Manager voor het digitale redactiesysteem van de wetenschappelijke tijdschriften.
